Diyabetik ayak tedavisinde ilk aşama yara açılmasına ve
iyileşmesine engel olan tüm faktörlerin ortadan kaldırılması olmalıdır. Bunun
için kan şekeri regülasyonu (hiperglisemi tedavisi) tedavinin olmaz ise
olmazıdır.
Diyabetik ayak ülserlerini tedavi ederken temel yara
bakım prensiplerinin eksiksiz uygulanması gerekmektedir. Ayak mutlaka kalp
seviyesi üzerine yükseltilerek (elevasyona alınarak) ödem azaltılmaya
çalışılmalıdır. Ayrıca enfeksiyon bulguları var ise uygun yara kültürleri
alındıktan sonra antibiyotik tedavisine başlanmalıdır. Bacak ve ayaklardaki
dolaşım sorunu olup olmadığı mutlaka renkli USG (doppler USG) ile
değerlendirilmeli, damar sorunu tespit edilir ise gerekli girişimler
yapılmalıdır. Sadece küçük damar hastalığı olan hastalarda hiperbarik oksijen
tedavisinden faydalanıla bilir.
Diyabetik ayak ülserlerinde, ülserlerin bir kısmı cerrahi
girişime gerek duymadan serum fizyolojikle yapılan ıslak pansumanlarla
kendiliğinden iyileşebilmekteyken önemli bir kısmında cerrahi girişim ihtiyacı
olmaktadır. Ayrıca enfeksiyon riski olan veya sınırlı enfeksiyonu bulunan
hastalar gümüşlü yara kapama malzemeleri ile yapılan pansumanlardan fayda
görmektedir.
Ortaya çıkan yumuşak doku defektlerinin kapatılması için
çok farklı rekonstrüksiyon alternatifleri mevcuttur. Diyabetik hastalarda ayak
rekonstrüksiyonları travmatik doku defektlerinde olduğundan daha zordur. Çünkü
diyabete ait komplikasyonlar burada yapılacak cerrahi girişimlerdeki başarı
oranını düşürmekte yara iyileşmesini zorlaştırmaktadır.
Ölü dokuların uzaklaştırılması ve enfeksiyon odaklarının
temizlenmesi için debridman ameliyatları vakit geçirilmeden yapılmalıdır.
Sonrasında uygulanabilecek kapalı negatif basınçlı pansumanlar (VAC
uygulamaları) ve/veya uygun doku transferleri ile yapılan diyabetik yara
onarımları, majör ekstremite amputasyonlarına esas sebep olan bacağı ve yaşamı
tehdit eden enfeksiyonlarda ciddi azalmalar sağlayabilmektedir.
Bu ameliyatının riskleri ve yan etkileri tabiî ki vardır.
Ancak bu girişimler yapılmaz ise ayak kaybı kaçınılmaz sonuç olabilir.
Ameliyatlar kadar ameliyat sonrası bakım ve normal hayata dönüş aşamaları da
çok önemlidir. Elde edilen sonucun sürekliliği için aşamalı normal hayata
dönüş sabırla takip edilmelidir. Bu girişimlerden sonra ayak hiçbir zaman daha
önceki sağlam haline geri dönemez.
Hepinize sağlıklı günler dilerim.
Prof. Dr. Halil İbrahim CANTER
Estetik Plastik ve
Rekonstrüktif Cerrahi Uzmanı
